زبان مادری یا زبان احساس؟

زبان مادری ، زبانیست که انسان اولین واژه ها را به آن زبان می آموزد. زبانی که اولین و مهمترین کلمات یعنی کلام مادرش را به آن زبان می شنود. زبان مادری جایی در اعماق وجود هر انسان جاریست و احتمالا زبان احساس فرد خواهد بود. در مورد من موضوع کمی متفاوت است. من از بدو تولد تا 4 سالگی با زبان ترکی - و فقط با ترکی - زندگی کرده ام. بنابراین بدون شک زبان مادری من زبان ترکی است. زبانی که والدینم به آن زبان صحبت می کنند و تا 4 سالگی هم در کشوری ترک زبان زندگی کرده ام. اما بعد از تولد پسرم متوجه شدم که زبان احساس من زبان مادریم نیست. تنها چیزی که به زبان ترکی برایش می خوانم لالایی است. - همان چیزی که شاید در عمق وجودم است و دسترسی به آن ندارم. - من زبان ترکی و ترکیه را خیلی دوست دارم. تقریبا تا حدود 20 سالگی هنوز وطنم را انتخاب نکرده بودم. پا در هوا مانده بودم بین دو کشوری که دوستشان داشتم. بین انسانهای متفاوتی که دوستشان داشتم. بعد یک روز در یک سفر کویر حس کردم که ایران وطن من است و تمام. زبان ترکی من هیچ نقصی ندارد. در کشور ترکیه هیچ کس متوجه ایرانی بودن من نمی شود اما زبان احساس من زبان ترکی نیست. من به فارسی مدرسه رفته ام. با تمام دوستانم به فارسی حرف زده ام. در دل کرده ام. به فارسی شعر و قصه خوانده ام و به فارسی عاشق شده ام. گاهی مادرم به من می گوید که با سینا ترکی حرف بزنم تا ترکیش بهتر شود. جواب من ساده است : "نمی توانم" دیروز دوستم مرا فکری انداخت که تا به حال به آن فکر نکرده بودم. دوست مهاجرم می پرسید که چرا با پسرم ترکی حرف نمی زنم. گفتم که هرکس باید با کودک به زبان احساسش صحبت کند و زبان احساس من فارسی است. گفت "پس من هم باید با نوه هام خودم فارسی صحبت کنم چون بچه ام باهاشون فارسی حرف نخواهد زد. "بهت زده بودم . دهنم باز مانده بود که اعتراض کنم که دیدم درست می گوید. هرقدر هم که خانواده در جا انداختن زبان مادریشان موفق باشند احتمالا زبان احساس بچه شان - در کشور دوم - همان زبان دوم خواهد بود. مخصوصا بچه ای که مثل من از سن پایین مهاجرت کرده باشد. بعد فکر کردم که چقدر برای مادرها غم انگیز است که از درک زبانی فرزندشان دور می شوند. فکر کردم چقدر برای مادرم ناراحت کننده است که من با بچه ام ترکی حرف نمی زنم. فکر کردم که مهاجرت چقدر سختتر از آن چیزیست که به چشم می آید. سلسله بی پایانی که بیگانه شدن با خانواده و زبان مادری یکی از شاخه های آن است.

خانم شین مهاجر زاده

پ.ن. تعریف زبان مادری : زبان مادری را باید آن ابزاری بدانیم که نخستین جهانبینی هر کسی را در ناخودآگاه او جای می‌دهد، چرا که آموزش زبان – و این سخن را تنها و تنها درباره زبان مادری می‌توان نوشت – از همان زمانی آغاز می‌شود که فرد هنوز زاده نشده است و در زهدان مادر صداهای برون را می‌شنود و رفته رفته با آنها خو می‌گیرد، نخستین صدا، صدای مادر است. همه آن صداهایی که دهان مادر بدر می‌آیند، بویژه سخن گفتن و آوازخواندن در ناخودآگاه کودک جای می‌گیرند و پس از زاده شدن نیز او را بیاد آرامش درون زهدان مادر می‌اندازند. پس نه تنها جهانبینی، که "کیستی" آدمی نیز از درون زهدان مادر شکل می‌گیرد. منبع - اینجا

Popular posts from this blog

- ساکن آسانسور بلوک یک

  از هر 10 باری که سوار آسانسور دفتر می‌شوم، 6 یا 7 بار با مرد مواجه می‌شوم. مرد ریزه میزه و سبزه است و شلوار رسمی و پیراهن مردانه و جلیقه می‌پوشد بدون کت. قدش خیلی کوتاه است و من به راحتی پس کله‌اش را می‌بینم. همیشه یا توی آسانسور است یا توی لابی یا در حال آمدن توی آسانسور یا خروج از آن. دیروز که بعد از قطع برق، آسانسور هنگ کرده بود و راه نمی افتاد داشت جمعیت نسبتا کلافه توی لابی را مدیریت می‌کرد که آرامششان را حفظ کنند. بعد هم که آسانسور بالاخره درست شد، ایستاد و مثل پلیس یکی یکی ملت را چید توی آسانسورها.   گمانم توی آسانسور زندگی می‌کند و بازنشسته است. از آن بازنشسته‌هایی که نمی‌توانند توی خانه بند شوند و هی برای خودشان کارهای از نظر بقیه بی‌معنی می‌تراشند که خانه نباشند. بروند یک عدد نان بخرند مثلا. متاسفانه به من علاقمند شده و هر بار یک دیالوگ غیرضروری را با من شروع می‌کند و من از روی ادب و همسایگی مجبورم جوابش را بدهم با اینکه حوصله ندارم.   یک بار که دید با کلید توی دستم دگمه آسانسور را می‌زنم گفت «چه جال...
Read more

◽️روز چهلم: لذت گمشده

تو گفتی املت، من گفتم فرنچ تست.  در کافه که خانه‌ای قدیمی بود، نشسته بودیم. هوا کمی گرم بود. زور اسپلیت و کولر به دم داخل سالن شلوغ نمی‌رسید.  صبحانه را که آورد یک برش از فرنچ تست خوردم. خیلی خوشمزه بود ولی باز هم آن طعم گمشده سالیان دور را نداشت. طعمی که دنبالش می‌گشتم مال کودکیهای دورم و قبل از بیماری دایی کوچکم بود. حتی شاید مال قبل از مرگ دایی بزرگم که دیگر می‌شود ۴۰ سال که مرده‌است.  نانی* که در ترکیه به طور معمول خورده می‌شود نان حجیمی از آرد سفید است که حتما و هر روز تازه خريده می‌شود. کسی در ترکیه نان مانده نمی‌‌خورد. هر روز یکی می‌رود به Fırın که شبیه مغازه‌های نان فانتزی ماست و به اندازه مصرف روز نان می‌خرد.  در آن تابستانهایی که ما بچه بودیم و زندگی هنوز شیرین و دلربا بود، مادربزرگم نانهایی که از روز قبل می‌ماند برش می‌زد و چیزی شبیه فرنچ تست ازش درست می‌کرد. اصلا نمی‌دانم که چطور درستش می‌کرد چون ۴۰ سال است دارم دنبال آن طعم گمشده می‌گردم و هیچ چیزی شبیه آن نشده.  نانهایی که مادربزرگم سرخ می‌کرد برشته بود و حالت کرانچی داشت و من هر بار نان را در مخلو...
Read more

◽️اگر جنگ خوب بود…

نمی‌دانم روز عوض کردن ملحفه‌هاست یا نه. ملحفه‌ها را یک هفته در میان عوض می‌کنم. روبالشی‌ها را هر هفته. حالا روزش را گم کرده‌ام.  دیروز شازده پیغام گذاشته بود. گفته بود مادرم التماس می‌کند بیا. می‌گوید که نان خالی با آب می‌خوریم ولی تو بیا. به خاطر قطع شدن واتزاپ چند روزی از خانواده‌اش بیخبر بوده تا اینکه آمده سر پروژه. موقع بمباران زندان اوین همانجا بوده. گفته بود وحشتناک بود. خدا کند جنگ تمام شود خانم مهندس. اگر جنگ خوب بود که ما اینطور آواره نبودیم دور از مادر و پدر و زن و بچه.  آخر پیغامی که برایش می‌گذارم یک قطره اشک می‌ریزد روی گونه‌ام. می‌گویم شازده برای وطن خودم و برای وطن تو آرزوی صلح پایدار دارم. جنگ نفرین است. لعنت است.  ساعت ۷/۵ صبح دیروز رسیدم خانه. پرده‌ها را زدم کنار. شمعدانی‌ها در عزای نبودنم لابد، سراسر رخت زرد پوشیده بودند. در خانه خنک دور از آفتاب برای چه خودشان را نابود کرده بودند؟ گلدانشان را بردن بالکن و برگهای زرد و گلهای در غنچه خشک شده را چیدم. گلدانم شکل تهران بعد از جنگ شد. با دو شاخه زنده و برگها و گلها و غنچه‌های از دست رفته و تک و توک برگ جو...
Read more